Thema Bodemdierendagen 2026: ‘Uit de grond van mijn hart’

Dit jaar vieren we de liefde voor en in de bodem: het thema van de Bodemdierendagen 2026 is ‘Uit de grond van mijn hart’. De Bodemdierendagen zijn van vrijdag 25 september t/m maandag 12 oktober. Natuurlijk ook weer met een Stedenbattle: welke gemeente wordt de (geliefde) Bodemdierenstad van het Jaar?

Hartenkreet

Tijdens de 12^e editie van de Bodemdierendagen staat het hart centraal. Letterlijk en figuurlijk! Het hart is niet alleen een belangrijk orgaan van ieder dier, het staat ook symbool voor liefde. Met de hartenkreet ‘Uit de grond van mijn hart’ roepen we je op om dit najaar mee te zoeken naar bodemdieren. Samen onderzoeken we hoe het gaat met het bodemleven in de Nederlandse steden en dorpen.

Dierenharten

Het hart pompt bloed door het lichaam, en brengt zo zuurstof en voedingsstoffen naar de organen. Bij sommige diersoorten is er iets bijzonders met het hart. Je hebt misschien wel eens gehoord van de vele harten van de regenworm. De gewoonste regenworm van Nederland, de grote blauwkopworm, heeft er wel tien. Die harten heeft de regenworm nodig om het bloed door zijn lange lichaam heen te krijgen.

Ook zijn er bodemdieren die juist helemaal geen hart hebben. Bij hen trekt gewoon een bloedvat samen om bloed door te pompen. Overigens noemen we dat trouwens bij veel van hen geen bloed, maar ‘hemolymfe’.

Liefdevol samenleven?

Het hart staat wereldwijd symbool voor de liefde. Nou ja, bovengronds tenminste… Ook al kunnen de meeste bodemdieren (waarschijnlijk) geen liefde voelen, hun gedrag líjkt soms wel heel liefdevol: sommige zitten het liefst met zijn allen in een groepje bij elkaar. Dat kan verschillende functies hebben: vuurwantsen zoeken elkaar inderdaad op om de liefde te bedrijven. Maar pissebedden willen gewoon allemaal op dezelfde vochtige stukjes bodem zitten.

Andere bodemdieren leven zelfs in enorme kolonies: vooral voor mieren geldt de kracht van vééél. Duizenden exemplaren vormen met elkaar één kolonie. Door intensief samen te werken, is hun gezamenlijke kans op succes het grootst.

Moederliefde

Een heel mooie vorm van schijnbare bodemliefde is de manier waarop pissebedmoeders hun eitjes en jongen wekenlang meedragen: in een heuse buidel. Net als de kangoeroe! De eitjes zijn extra kwetsbaar voor uitdroging en dat heeft alles te maken met hun oorsprong: pissebedden zijn familie van de kreeften, hun voorouders leefden in het water. In de buidelvloeistof blijven de eitjes vochtig genoeg. Ook nadat ze zijn uitgekomen, blijven de jonkies nog lekker schuilen in mama’s broedbuidel. Zo kunnen ze eerst groter worden voordat ze zelf de wijde wereld intrekken. Na een paar keer vervellen verdwijnt de buidel van de moeder weer.

Andere moeders in de bodem zorgen nóg intensiever voor hun kroost: duizendpoten, oorwormen en veenmollen likken hun eieren en jongen om ze vrij te houden van schimmels. 

Moeder oorworm voert haar jongen bovendien, in een zelfgemaakt holletje. Helemaal alleen, want vader oorworm is buiten beeld: hij zet zijn zaadcellen af in de bodem, waarna een voorbijkomend vrouwtje zichzelf daarmee moet bevruchten.

Bij de veenmol is in de opvoeding juist wel een grote rol weggelegd voor de vader: hij lokt zijn vrouwtje met een serenade en bouwt een nest, dat hij intensief onderhoudt en van allerlei gemakken voorziet: een systeem om water af te voeren en de instraling van de zon te reguleren.

Doe mee met je hart

Het leven in de bodem is onmisbaar voor een gezonde natuur, ook boven de grond. Met een gezonde bodem kunnen planten bijvoorbeeld beter groeien en bloemen beter bloeien: miljoenpoten, slakken, kevers en al die andere bodemdieren zorgen ervoor dat voedingsstoffen beschikbaar komen voor hergebruik. Regenwormen hebben zelfs een dubbelrol: via hun gangen wordt water sneller afgevoerd als het hard regent. En doordat zij bladeren de bodem intrekken en verwerken, kan de bodem water beter vasthouden als het lange tijd droog is.

Veel mensen gaan het bodemleven meer waarderen als ze er meer van afweten. Door naar bodembeestjes te kijken bijvoorbeeld. Naar hoe ze eruitzien en hoe ze bezig zijn, op en in de grond. Help je mee het bodemleven in Nederlandse steden en dorpen in kaart te brengen? Doe mee met de Bodemdierendagen 2026! Tel de bodemdieren in je tuin, op je balkon of op een andere plek en geef je waarneming door via bodemdierendagen.nl.

Stedenbattle in 12 provincies!

Tijdens de Bodemdierendagen kunnen gemeenten weer meedoen aan de Stedenbattle. Daarin strijden ze om de titel Bodemdierenstad van het Jaar. De titel gaat naar de gemeente die zich het beste inzet voor het bodemleven: door met zoveel mogelijk inwoners bodemdieren te zoeken, of door op een ludieke manier aandacht te geven aan de Bodemdierendagen en het thema ‘Uit de grond van mijn hart’. We roepen gemeenten uit alle 12 provincies op om mee te doen tijdens deze 12^e editie van de Bodemdierendagen! Zie voor meer informatie: bodemdierendagen.nl/stedenbattle.